ناشرین در برابر قوانین اخلاق در نشر چه میکنند؟

تحریم علمی ایرانیان: واقعیت چیست؟

در چند هفته اخیر اخبار متعددی از تحریم مقالات علمی ایرانیان در مجلات علوم منتشر شده اند. آیا بدرستی این محدودیت از سوی مجلات علمی ایجاد شده است؟ و آیا قوانین اخلاق در نشر مجوزی در تایید این اقدام صادر نموده است؟

نویسنده: دکتر سیدمحمد میری مدیر عامل، انتشارات کوثر
نویسنده:
دکتر سیدمحمد میری
مدیر عامل،
انتشارات کوثر

در چند هفته اخیر اخبار متعددی از تحریم مقالات علمی ایرانیان در مجلات علوم منتشر شده اند. آیا بدرستی این محدودیت از سوی مجلات علمی ایجاد شده است؟ آیا محققین ایرانی قادر به انتشار مقالات خود در مجلات بین المللی نیستند؟ آیا قوانین اخلاق در نشر مجوزی در تایید این اقدام صادر نموده است؟

انتشارات هلندی الزویر بعنوان بزرگترین ناشر مجلات دانشگاهی اخیرا در ابلاغیه ای به همه سردبیران و داوران آمریکایی خود اعلام نموده است که میتوانند با استناد به قوانین تحریم ایران از پذیرش مقالات ایرانیان امتناع ورزند (۱).
جالب اینجاست که دفتر حقوقی این ناشر در پاسخ به یکی از سردبیران آمریکایی خود علیرغم ذکر جمله فوق، اذعان میدارد این محدودیت تنها مربوط به نویسندگان وابسته به دولت ایران و همچنین مجلات و سردبیران آمریکایی است ونه مجلات اروپایی و سایر کشورها. همچنین علیرغم تحریم نامبرده، سردبیران میتوانند کمافی السابق مقالات را از نویسندگان دانشگاهی و تحقیقاتی ایران که وابسته به دولت نیستند منتشر نمایند.
مطالب ذیل عینا ترجمه قوانین مربوطه است (۱) :

  1. مقالاتی که از نویسندگان ایرانی دولتی (و نه نویسندگان مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی) هستند نمیتوانند در مجلات آمریکایی با سردبیران آمریکایی و یا داوران آمریکایی و یا کارمندان مجلات آمریکایی پذیرش شوند.
  2. اگر نویسندگان ایرانی عنوان علمی دو گانه (دانشگاهی و دولتی) داشته باشند، نمیتوانند در مجلات آمریکایی با سردبیران آمریکایی و یا داوران آمریکایی و یا کارمندان مجلات آمریکایی پذیرش شوند.
  3. تمامی عناوین نویسندگان ایرانی در هنگام پذیرش مقاله چک شده و درصورت لزوم به یکی از مجلات غیرآمریکایی محول میشود.
  4. تمامی مقالات ایرانیان باید به داوران غیرآمریکایی ارسال شود.
  5. اگر مقاله ای از ایرانیان به یکی از کارمندان انتشارات الزویر در آمریکا ارسال شود، وی بدون توضیح می بایست مقاله مورد نظر را به شما برگشت دهد.
  6. سردبیران در هنگام رد (reject) مقاله ایرانیان از تمپلت ” Reject – OFAC Sanctions” که به تازگی  (۲) در گروه تمپلتهای سردبیران قرار داده شده استفاده کنند. متن زیر در این نامه قرار دارد:

“در نتیجه تحریمهای OFAC همه گروه سردبیران آمریکایی قادر به پذیرش مقالات علمی از نویسندگان وابسته به دولت ایران نمیباشند. طبق این قوانین ما از پذیرش مقاله شما معذوریم. امیدواریم در سایر مجلات موفق به پذیرش مقاله خود شوید.”

“As a result of OFAC sanctions all editorial staff who are US-based/US nationals are unable to handle scientific manuscripts which are authored by Iranian scientists, employed by the Government of Iran. Based on this OFAC regulation we are unfortunately unable to handle your manuscript. We wish you success with your submission to another Journal.”


منابع:

۱) لینک ابلاغیه الزویر به مجلات با سردبیران آمریکایی:

http://mail.elsevier-alerts.com/go.asp?/bESJ001/mTR68G9F/uQX51PJB/xD82RH9F&SIS_ID=&bid=V9HZG9F:QX51PJB&utm_campaign=&utm_content=&utm_medium=email&utm_source=ESJ001&utm_term=20130430%20Iran%20OFAC%20Sanctions%20NON%20INC

۲) Office of Foreign Assets Control (OFAC)

14 Comments

  1. جناب آقای دکتر میری با عرض سلام و ادب حضور شما استاد محترم و تقدیر از اطلاع رسانی شایسته شما، بنده نیز اخیرا یکی از مقالاتم برگشت خورد با وجود اینکه چندین ماه از ساب میت آن گذشته بود. با توجه به اینکه اعضای هیئت علمی در ستاد وزارتخانه نیز (از جمله بنده)برای ارتقا نیاز به مقالات آی اس آی دارند و پروسه های طولانی پاسخ دهی مجلات که اتفاقا در برخی موضوعات اکثرا آمریکایی است و بندرت می توان مجله اروپایی پیدا کرد، چگونه بایستی مشکل را رفع نمود؟

    • سلام
      برای التیام این مشکل میتوانید موضوع را به کوپ گزارش نمایید و از مجله مورد نظر شکایت کنید. طبق قوانین تازه مصوب کوپ، این مورد خلاف اخلاق در نشر میباشد. میتوانید موضوع شکایت خود را به خود مجله هم بفرستید. این کار از شما انرژی میبرد ولی شایسته است انجام شود.
      انتظار داریم وزارت بهداشت و کمیسیون نشریات این مهم را بطور رسمی پیگیری کنند.

  2. قریب به ۹۰ % ایرانیا هدف از پابلیش کردن و ایناشون فقط واسه اینه که یه جوری امتیاز مرتبه مثلا علمیشونو ببرن بالا و واسه اینکار هم همه جور عدد سازی و data making و normalization و از این کوفتو زهر مارا می کنن. (نگید کافر همه را به کیش خود پندارد، زیاد دیدم که میگم)

  3. خوب پس اینم از مجلات آمریکایی. از اون ها توقعی بیش از این هم نیست. اما از مجلات ایرانی خودمون که تو این وضعیت تازه شروع کردن به پول گرفتن باید نالید. سئوال اینجاست که یک دانشجو که برای فارغ التحصیلی به مقاله ای اس ای نیاز داره از کجا باید ۷۰۰۰۰۰ تومان بیاره تا مقالشو تو یک ژورنال ایرانی چاپ کنه؟ یه فکری به حال اونا بکنید دکتر میری عزیز

    • مساله پولی شدن مجلات و دریافت حق چاپ از نویسندگان یکی از راههای برون رفت از بحران اقتصادی است که گریبان همه اجزای دولتی ایران بویژه مجلات دانشگاهی را گرفته است. صنعت نشر تاکنون تنها به بودجه نفتی دولت وابسته بوده است. برای نجات این صنعت باید به راهکارهای دیگری اندیشید. ضمن اینکه حق چاپ در همه دنیا به طرق مختلف مرسوم است. اینجانب به عنوان ناشر امیدوارم روزی برسد که دولت بتواند بخش عمده ای از این بودجه را جبران نماید.

  4. خوش بحال ما که اینا حاضرنیستند مقالات ما رو نگاه کنند انوقت ما کلی از ارز مملکت رو میدیم بهشون تا مقالاتمون چاپ بشه و بعد هم چون دسترسی به isi در خیلی دانشگاهها دیگه امکانپذیر نیست، مقالات ارزشمند هموطنانمون رو حتی نمیتونیم بخونیم. این نشانه قوانین خوب دانشگاههامونه که بجای تقویت مجلات داخلی و اسلامی ما رووابسته به غرب میکنهو فشار برای چاپ مقالات در اون پابلیشرها رو افزایش میده.واقعا قوانین باید طوری باشه که همکاران مجبورباشند ارز رو ازکشور خارج کنند و توی جیب افرادی بریزند که به ما محل هم نمیذارند؟؟

  5. به نظر من حالا حالا ها باید تاوان این تحریمها را بدهیم. خود پروسه ساب میت انقدر از ادم انر‍‍زی می گیره که جایی برای شکایت کردن وپیگیری باقی نمی ماند . بهتر است سیاست خارجی را طوری برنامه ریزی کنیم کههمه دنیا را با خودمان دشمن نکنیم.

  6. با سلام.
    به نظر میرسد کل داستان اصرار بر چاپ مقالات متعدد از سوی سیستم آموزشی ایران یک رقابت بی معنی و هزینه تراشی غیرمنطقی است.
    با دوستمان سامان تا حدود زیادی موافقم.

    مراحلی را طی میکنم که یکسره بی فایده و غیرمنطقی بنظر میرسند:
    ۱- تهیه و ترجمه مقالات انگلیسی به فارسی
    ۲- نگارش پروپوزال بر مبنای مقالات ترجمه شده
    ۳- برگردان پروپوزال به نسخه انگلیسی
    ۴- تهیه و بررسی مقالات همزمان با پیشرفت پروژه(به منظور دسترسی به مقالات به غیر از هزینه ای که کشور در خرید free access account میکند، چقدر که دوستان خود در دیگر دیار کفر را زحمت نداده ایم به نامه ای با مضمون:
    Hi Dear …., paper Request )
    ۵- خریداری مواد و تجهیزات آزمایشگاهی و بعضا نرم افزاری به قیمت گزاف و در بیشتر موارد بدون خدمات پس از فروش ( معطلی و نوسانات وابسته به سیاست های پولیِ قیمت ها به کنار)
    ۶- هزینه کردن عمر و وقت پرارزش و رسیدن به یک سری داده و نتیجه که به خاطر عدم وجود نگرش و برنامه ریزی دراز مدت در بیش از ۹۰% پروژه ها (که این نقصان با احترام، به اساتید و سیستم آموزشی برمی گردد)، حال چه این نتایج مفید به حال کشور و مردم باشد چه نه، معمولا چیزی بیشتر از یک سری مواد اولیه برای چاپ مقاله که آنهم عموما هدف غایی اهالی علم در ایران شده است، نخواهد بود.
    * در کشورهای به واقع پیشرفته در علم، در صورت نیاز از برخی مقاله های ما بیش از خودمان، حسن استفاده را هم می کنند!!
    ۷- نکته جالب دیگر اینکه برای چاپ مقالاتمان هم باید گاه ماه ها انتظار بکشیم هم بعضا پولهایی هزینه کنیم(در یکی از چند موردی که برای دوستان خودم پیش آمده بود فقط دیدم $ ۳۰۰۰ ناقابل [با نرخ برابری روز هر دلار حدود ۳۳۰۰ تومان] برای چاپ یک مقاله در زمینه نانوبیوتک به یک مجله امریکایی مرحمت کردیم!! واقعا به چه قیمتی باید دارای رتبه ای در چاپ مقاله در زمینه ای همچون نانوتک شویم).
    ۸- دیگر نکته جالب اینکه، شما در دانشگاه تهران مقاله چاپ می فرمایید در مجله ای اروپایی/ آمریکایی، من همکار شما از دانشگاه تربیت مدرس باید به آن مجله(در صورت free access نبودن) $۳۰ به ازای هر مقاله بدهم تا به داده و نتایجی که خود تقدیم شان کرده ایم دسترسی داشته باشم،چون برخی از دوستان به دلایل متعدد از ارسال مقاله خود خودداری میکنند. البته می دانم که ما ایرانی ها راه های بهتری غیر از پرداخت $۳۰ پیدا می کنیم ولی نکته چیز دیگری است.
    ۹- نتیجه گیری به عهده خود شما عزیزان، فقط یک سوال میپرسم:
    کدام عقل سلیم میپذیرد اینهمه گرفتاری و هزینه را؟! که فقط ما هم اسمی ساخته باشیم از برای خود در میان اهالی علم..

    *تولید علم کردیم به واقع ؟!
    *چند مشکل حل شد به ازای تولید مقاله و پایان نامه ؟!
    *پروژه های متعدد دارویی که در صدر اخبار به آن میبالیم موفق بود ؟!
    پس داستان داروهایی که پاسخ بیمار خود را نداشتند و بیمار را با بیماریش رها کردند و بازار را ترک گفتند چیست ؟!

    در پایان لازم میدانم عرض کنم، در همین کشور هم هستند افراد لایق و زحمتکش که بر خلاف مشکلاتی که اشاره شد یا نشد و خود بهتر میدانیم، به فعالیت علمی تحقیقاتی خود صادقانه ادامه میدهند که انتقادات ذکر شده، از عملکرد این دوستان نبوده است و در هم این جا پیشرفت در کار علمی آن ها و همسان شدن دیگران با آنها در عمل به آنچه میدانم درست است را از ایزد یکتا آرزومندیم.
    امیدواریم با پذیرش اشتباهات امروز، آنها را فردا تکرار نکنیم.
    با تشکر از بردباری شما.

    • با سلام
      به نظر بنده افراد عملی هیچ یک از مواردی را که شما عنوان کردید در نظر نمی گیرند. برای من مهم نیست از نتایج مقاله من یک ایرانی استفاده می کند یا یک آمریکایی. مهم اینست که یک انسان از آن استفاده می کند. ما که بدلیل یک سری سیاست گذاریها توان تبدیل علم به ثروت را نداریم حداقل اجازه دهیم آنهایی که آنور آب می توانند نتیجه تلاشهای شبانه روزی ما را صنعتی کنند. آنهاهم خدمت به بشریت می کنند. به هرحال محصول تولیدی آن کشورها را انسانها استفاده می کنند. برق را ما ایرانی ها هم استفاده می کنیم!

  7. با سلام از قدیم گفتن یک سوزن به خودت بزن یک جوال دوز به دیگران الان بعضی مجلات داخلی سرتا پا مشکل دارن بعد چسبیدیم به چرا اونا مقاله چاپ نمیکنن. به عنوان مثال اخیرا یکی از دوستان مقاله ای رو پذیرش گرفته بود بعد از مدتی کوتاه دوباره مقالشو فرستادن داوری جالبه نه. پس بهتره مجلات خودمونو درست کنیم تا دارای اعتبار بالایی بشن تا نیازی به مجلات امریکایی نداشته باشیم. عزیزان بهتره آدم هم نزدیکو ببینه هم دور را.

  8. من نیز سه تا از مقالاتم هم بعد یک سال بدون دلیل رد کردن فقط به خاطر اینکه ایرانی هستیم
    منکر این نیستم که بعضی ایرانی ها واقعا با عدد سازی مقاله چاپ می کردن ولی خوب گناه ما چیست که با زحمت فراوان نتیجه تحقیقاتمون را انتشار می دهیم باید بدون هیچ دلیلی رد شود

  9. با سلام چندوقت پیش مقاله ای از طریق ایمیل برای مجله ای خارجی فرستادم که بعدا از چاپ مقاله انصراف دادم و هیچ هزینه واریز نکردم و هیچگونه اصلاحاتی هم برای مجله (علی رغم خواست مجله) نفرستادم، و بعد مقاله را برای مجله دیگری فرستادم که در حال چاپ است. منتها الان فهمیدم که مجله نخست، بدون اجازه مقاله مرا چاپ کرده است، چندین بار با مجله مکاتبه کردم و ازشان خواستم که مقاله مرا از روی سایتشان حذف کنند، منتها آنها می گویند که یا هذینه چاپ مقاله را بده و یا مقاله را حذف نمی کنیم ، و در حال حاضر مقاله مرا حذف نکردند، لطفا در صورت امکان راهنمایی کنید که من باید کجا شکایت کنم؟

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*